Rabity · Internal Session
Ráp một sản phẩm
như ráp một chiếc xe Lego.
Không ai ráp xe Lego hoàn chỉnh trong một lần. Bắt đầu từ một cục gạch xấu xí gắn tạm bốn bánh — rồi thêm dần, sửa dần, tới khi nó chạy bằng pin và điều khiển từ xa. Build sản phẩm bằng AI y hệt như vậy.
Ẩn dụ mở màn
Cục gạch xấu — nhưng đẩy là lăn.
Chiếc xe Lego đầu tiên chỉ là: một thân hình viên gạch, hai thanh sắt xuyên qua lỗ, bốn bánh. Nhìn chẳng ra xe. Nhưng nó lăn được.
Đó là toàn bộ tinh thần hôm nay: bản đầu xấu mà chạy được còn hơn bản hoàn hảo trong tưởng tượng. Giờ mình cho xem cái tool thật của Finan đã "ráp" qua 9 giai đoạn đúng kiểu Lego như thế nào.
Điểm xuất phát · Nỗi đau
Cái "xe" cần ráp ở đây là gì?
"Tuyển thêm, tăng lương, có người nghỉ — quỹ lương tháng tới đi về đâu?"
125 nhân sự, mỗi kỳ ngân sách lại dựng lại file Excel từ đầu, sửa một ô sai cả bảng. Mình không bắt đầu vì muốn build tool — mình bắt đầu vì việc này hành mình mỗi tháng. Đó luôn là cục gạch đầu tiên: một nỗi đau thật.
Ở Rabity, bài toán tương tự cũng rất gần: tự động hoá quy trình tính lương, phân bổ chi phí và tạo bút toán kế toán. Vì vậy case này không phải chuyện xa lạ — nó là một phiên bản khác của chính bài toán vận hành nội bộ.
Bằng chứng · 9 giai đoạn ↔ 9 bản thật
Mỗi bản = ráp thêm đúng một bộ phận.
Đọc lại 9 giai đoạn
Để ý hai chỗ đổi bản chất, không chỉ thêm thắt.
Lần một — từ "báo cáo" thành "công cụ". Ba bản đầu (cục gạch, thêm mui, to ra) chỉ là report tĩnh để nhìn cho hiểu. Tới v1 — "trục xe rời" — nó mới biết thêm/bớt người, tự tính lại. Đó là lúc nó thành một chiếc xe chạy được.
Lần hai — v25, "điều khiển từ xa". Tới đó mình mới nhận ra cái mình cần không phải "tính chi phí", mà là ra được bút toán để hạch toán lên sổ — một bài toán khác hẳn, chỉ lộ ra sau khi đã dùng tool đủ lâu.
Không ai vẽ được bản thiết kế chiếc xe hoàn chỉnh từ đầu. Bạn ráp → bạn chạy thử → bạn mới biết bộ phận tiếp theo cần gì. Đó là lý do phải có 9 giai đoạn, không phải vì làm ẩu.
Đây là điều một người học nên thấy rõ nhất
Phần không ai khoe
Giữa các giai đoạn là va vấp.
Hình thì gọn, nhưng tay thì bẩn:
→
Data thật bẩn hơn tưởng: file ghi nhầm chức danh, người đã nghỉ vẫn còn, khoản điều chỉnh phải mang sang tháng sau — ngồi sửa tay từng chỗ.
→
Có bản ra số rất đẹp nhưng sai hết — một ô trạng thái nhét nhầm giá trị làm mọi phép tính lệch, mà bảng nhìn vẫn mượt.
→
Có lần định ráp "xịn" hơn rồi phải tháo ra: tách cấu hình ra file riêng nghe rất hay, lắp xong mới biết mở file là chết — phải quay về cách xấu hơn nhưng chạy được.
Mỗi lần tháo-lắp lại là một bản mới. Lặp lại không phải là dở — nó chính là cách chiếc xe lớn lên.
Sự thật về cách làm
Mình không gõ code. Mình cãi nhau với AI.
Quy trình thật giữa mỗi giai đoạn không sạch sẽ. Nó lặp đi lặp lại, nhiều lần bực:
"Tả cái mình muốn" → AI ráp ra bản lệch → "Không, ý tao là..." → sửa → "Vẫn sai chỗ này" → sửa tiếp → ... → đúng → chạy thử → tháng sau lại thấy thiếu → giai đoạn mới.
9 giai đoạn là 9 vòng tháo-lắp như vậy
AI không đọc được suy nghĩ. Nó giỏi đúng bằng độ rõ ràng của bạn. Tả mơ hồ → ráp ra mơ hồ. Đưa ví dụ thật, chỉ thẳng chỗ sai → mới ra được thứ dùng được. Cái khó nằm ở biết rõ mình muốn ráp cái gì, không ở kỹ thuật.
Rút ra từ 9 giai đoạn
Năm điều một người học nên mang về.
01
Bắt đầu từ nỗi đau thật của mình, không phải từ "AI làm được gì".
02
Ráp cục gạch xấu trước. Xe lăn được hôm nay hơn xe hoàn hảo trong đầu.
03
Mỗi giai đoạn thêm đúng một bộ phận đang thiếu — đừng ôm tất cả từ đầu.
04
Tự nghi ngờ kết quả. Xe nhìn đẹp không có nghĩa là nó chạy đúng.
05
Tháo-lắp lại là trưởng thành, không phải dở. Sản phẩm lớn lên trong vòng lặp.
Phần của bạn
Tuần này — ráp một "cục gạch" của bạn.
01
Chọn một việc bạn làm lặp lại, tốn thời gian, hay sai.
02
Tả cho AI như tả cho người mới — kèm một ví dụ thật của bạn.
03
Bản đầu chắc chắn lệch. Chỉ thẳng chỗ sai, bảo nó ráp lại. Lặp lại.
04
Đừng đợi nó chạy bằng pin mới dùng. Đẩy cục gạch trước, rồi để nó lớn dần.
Khép lại
Đừng sợ
cục gạch xấu xí.
Cái tool mình khoe hôm nay từng là một tờ báo cáo tĩnh, không nhập được gì. Nó tới được "xe chạy pin điều khiển từ xa" chỉ vì mình không bỏ nó ở cục gạch đầu tiên. Việc nào của bạn đáng có một cục gạch — ngay tuần này?